X
تبلیغات
GEOLOGY - اسفنج ها

GEOLOGY

اسفنج ها

 

اسفنجها از ساده ترین،پست ترین و یا ابتدایی ترین جانوران پر سلولی هستند.اسفنج ها حیوانات دریازی هستند که شاخه porifera)) پوریفرا  را تشکیل میدهند و جزء جانداران ابتدایی میباشند.توجه به گذشته اسفنج ها مشخص کرده که نیاکان آنها کوانوفلاژلت (choanoflagellate) هستند.جد اسفنج ها از آغازیان آبزی بوده که تشکیل کلنی داده و بعد به صورت سلولهای یقه دار در اسفنجها ظاهر شده.

                                        بهار-بیست دات كام   تصاویر زیبا سازی وبلاگ    www.bahar22.com

اسفنج ها

 

اسفنجها از ساده ترین،پست ترین و یا ابتدایی ترین جانوران پر سلولی هستند.اسفنج ها حیوانات دریازی هستند که شاخه porifera)) پوریفرا  را تشکیل میدهند و جزء جانداران ابتدایی میباشند.توجه به گذشته اسفنج ها مشخص کرده که نیاکان آنها کوانوفلاژلت (choanoflagellate) هستند.جد اسفنج ها از آغازیان آبزی بوده که تشکیل کلنی داده و بعد به صورت سلولهای یقه دار در اسفنجها ظاهر شده.

اسفنج ها موجودات بیمهره هستند که وسیله حرکتی ندارند.همیشه به یک جا چسبیده اند و شکل معینی ندارند.

در بدن اسفنج بافت یا اندام وجود ندارد.به جای ان هر یک از سلولها مسئولیت فعالیت های خاصی برای زنده نگه داشتن اسفنج ها هستند.این جاندار از هر لحاظ ساده است.به طور کلی توانایی حرکت ندارد اما در نمونه هایی نادر توانایی خزیدن دیده میشود.این جانداران نه اندامی برای بینایی دارد نه اندامی برای شنوایی،اما باز هم در نمونه های نادر توانایی عکس العمل در برابر نور و روشنایی را دارد.

بدن اسفنج ها شبیه یگ گیسه تو خالیست که در قائده به وسیله یک پایه یا بدون پایه به جسمی متصل شده است.

دیواره آن پر از سوراخ های ریز است که از این جهت به آن پوریفرا یا سوراخ دار میگویند.

حفره میانی را اسپونگوسل میگویند که خود از بالا توسط منفذی به نام اسکولم (دهانه) به خارج باز میشود.اسپونگول در بعضی از اسفنج ها بزرگ و عمیق و در بعضی دیگر کوچک و کم عمق است.

از نظر شکل بسیار متفاوت اند و ممکن است به اشکال استوانه ای،منشوری،کروی،مخروطی،گلدانی و... باشند.

برخی از آنها دارای پای کوتاه یا بلند هستند. شکل آنها در برخی ثابت و در برخی متغییر است. ابعاد آنها معمولا بین 1 میلی متر تا 2 متر قطر و ارتفاع متغییر است.

اسفنج های عهد حاضر اکثر به رنگ خاکستری و یا خرمایی کم رنگ دیده میشود اما گاهی به رنگ های قرمز روشن،ابی،بنفش و یا سیاه دیده میشوند.

دارای اسکلت داخلی کلیسیتی یا سیلیسی میباشند و در آبهای شور و شیرین زندگی میکنند.

اسفنج ذها موجوداتی کف زی هستند که در جایی که غذای کافی برای رشد یافت شود میچسبند.چون ثابت اند به اجسام سخت احتیاج دارند.بنابراین تجمع آنها ازدر حوضچه هایی که کف آنها از قلوه سنگ و تخته سنگ،ریگ و ماسه باشد بیشتر است.

 

سیستم حركت : سلولهاى آمیبى ( amoeboid cells ) همراه با فعالیت دیواره ابزار حركت براى انتقال مواد غذایى از سلولى به سلول دیگر را فراهم مى كند.

سیستم گوارشى : اسفنج ها داراى تغذیه فیلترى هستند ، این بدین معنى است كه آنها زمانى كه بالغ مى شوند در یك مكان باقى مى مانند ، و غذا را به وسیله فیلتر كردن از روزنه هایش بدست مى آورند. ذرات میكروسكوپى غذا را به وسیله آب آورده و سپس به وسیله سلول هاى یقه اى احاطه مى شوند ، سیستم گوارشى غذا را در ویزیكول هایى قرار مى دهد یا آنها را به سمت سلول هاى آمیبى براى گوارش مى فرستد.

سیستم برون ریز : در اسفنج ها غده هاى درون ریز وجود ندارد ، اما آنها داراى غده هاى برون ریز هستند كه به سطح ترشح مى شوند . مطالعات در دو دهه گذشته نشان داده است كه اسفنج ها بیو توكسین هاى وسیعى را تولید مى كنند كه گاهى بسیار قوى است. براى مثال برخى از Tedania , neofibularia مى توانند جوشهاى دردناكى بر روى پوست انسان ها ایجاد كنند. بیوتوكسین یك ماده شیمیایى است كه از حمله صیادان و همچنین آلوده شدن به وسیله میكروبها جلوگیرى مى كند و به رقابت براى مكان با دیگر بى مهرگان شامل ascidians ، corales و حتى دیگر اسفنج ها كمك مى كند.

سیستم دفعى : یك منفذ اصلى در اسفنج ها وجود دارد كه براى وارد یا خارج شدن مواد استفاده مى شود.

سیستم ایمنى : در تمام اسفنج هاى دریایى تركیبى از anti- flammatory و antibiotic شناسایى شده است.

سیستم تنفسى : سلول هاى مختلف اكسیژنى كه در جریان آب عبورى وجود دارد را جذب مى كنند.

سیستم عصبى یا حسى : در اسفنج ها سیستم عصبى وجود ندارد. اما ثابت شده است كه سیگنال هاى الكتریكى در طول غشاء سلولها از یك طرف به طرف دیگر حركت مى كند.

سیستم تولید مثل :

تولیدمثل غیرجنسی

هرگاه قسمتی از اسفنج آسیب ببیند یا از بین رود، مجددا ترمیم میشود. قابلیت ترمیم در اسفنجها ، بسیار زیاد است. بطوری که هرگاه یاختههای بدن اسفنجی را کاملا از هم مجزا کنند و یاخته ها را مجاور هم قرار دهند، اسفنج دوباره به صورت اولیه خود در میآید. تکثیر بسیاری از اسفنجها از راه جوانه زدن است. جوانه ممکن است از تنه اصلی جدا شود و یا متصل باقی بماند که در این صورت به تدریج بر توده اسفنج افزوده میشود. اسفنجهایی که در آب شیرین زندگی میکنند، دارای جوانههای داخلی هستند. تشکیل جوانه های داخلی ، اسفنجها را از شرایط نامناسب محیطی ، مانند سرما و خشکی مصون نگه میدارد. جوانهها توسط ارکئوسیتها که محتوی مواد غذایی هستند، احاطه میشوند و گاهی نیز غشایی مقاوم ومجهز روزنه ، را فرا می گیرد. در شرایط نامساعد که تنه اصلی اسفنج از بین میرود، جوانه ها آزاد میشوند. در شرایط مناسب برای رشد جوانه ، ارکئوسیتها از میان میکروپیل دیواره مقاوم بیرون میآیند و تشکیل اسفنج جدیدی میدهند.

تولید مثل جنسی

بعضی از اسفنجها مثل سیفا ، یک جنسی و برخی دیگر دو جنسی هستند. تخم و اسپرم ، از ارکئوسیتها مشتق میشوند. اندام تناسلی در اسفنج وجود ندارد. تخم درون مزانشیم باقی میماند و بوسیله اسپرم ، اسفنج دیگری بارور میشود. ابتدا تخم بارور شده سه بار پیدرپی تقسیم میشود و هشت یاخته جدید بوجود می آورد. سطح تقسیم بعدی ، افقی است. هشت یاخته بزرگ ، اپیدرم را تشکیل میدهد و هشت یاخته کوچک ، کوانوسیتها را بوجود میآورد. این مرحله بلاستولاست و حفره داخلی بلاستوسیل نیز وجود دارد. پس از این مرحله لارو شناگر آزاد ، به نام آمفی بلاستولا بوجود میآید که به زودی ساکن میشود و پس از طی دوران رشد و نمو ، اسفنج بالغ را میسازد.

سیستم تنفسى : سلول هاى مختلف اكسیژنى كه در جریان آب عبورى وجود دارد را جذب مى كنند.

 

 

اسفنجهای آب شیرین

این اسفنجها به صورت تودههای نامنظم رشد میکنند، بزرگی آنها به اندازه مشت گره کرده انسان است. پارهای به رنگ زرد یا قهوهای هستند و برخی دیگر ، چون در مجاورت نور آفتاب قرار گیرند، رنگ سبز به خود میگیرند. پیدایش رنگ سبز ، به علت وجود جلبک است که درون مزانشیم اسفنجهای آب شیرین زندگی میکنند.

 

مجاری در اسفنجها

ساختمان مجاری در اکثر اسفنجها ، بسیار پیچیده و دارای انشعابات زیادی است. مجاری با توجه به نوع انشعابات ، به سه گروه تقسیم میشوند.

•آسکون: که در لوکوسولینا از یک مجرای ساده به نام استیتوم تشکیل یافته و محیط پیرامون را مستقیما ، با حفره اسپونگوسل مربوط میکند.

•سیکون:از دو نوع مجرا تشکیل شده که از آن دو نوع ، تنها مجاری شعاعی ، از کوانوسیت پوشیده شده است.

•لوکون:دیواره بدن در این نوع از اسفنجها ضخیمتر بوده و دارای مزانشیم زیادتری است. مجاری از انشعابات پیچیده تشکیل مییابد و یاختههای کوانوسیت ، منحصر به بخشهای ویژهای از این مجاری هستند.

 

استخوانبندی

بدن نرم اسفنجها بوسیله اجسام ریز متعددی به نام سوزنه (اسپیکول) که به صورت بلورهایی در درون مزانشیم جایگزین شدهاند نگهداری میشود. ترکیب شیمیایی اسپیکولها ، در انواع مختلف اسفنجها تفاوت دارد. در لوکوسولیناوسیفا ، از جنس کربنات کلسیم و در اسفنجهای شیشهای ، از جنس سیلیس است.

اسپیکولها از نظر اندازه و شکل خارجی متفاوت هستند. برخی از آنها پیچیدهاند. اسفنجهای حمام و برخی دیگر از اسفنجها دارای الیاف اسفنجی هستند. ترکیب شیمیایی این ماده مانند ناخن و پشم ، از جنس اسکلروپروتئین و کاملا در برابر آنزیمها مقاوم است.

 

مشخصات کلی

•تقارن در آنها شعاعی است و برخی نیز فاقد تقارن هستند. برخلاف جانوران عالیتر بدن آنها فاقد ساختار مشخصی است.

•تمامی یا قسمتی از پوشش داخلی این جانوران ، از کوانویست (سلولهای یقهدار) پوشیده شده است.

•بدن مجهز به سوراخها ، مجاری و دالانهای زیادی است که دائما آب در آنها گردش میکند و غذا واکسیژن را به قسمتهای مختلف بدن میرساند.

•بدن ازاسکلت داخلی که سوزنه (Spicule) نام دارد، تشکیل شده است.

•این جانوران فاقد اندامهای حرکتی هستند. هضم در آنها ، درون یاختهای است.

•تولید مثل از راه جنسی و غیرجنسی است. تولید مثل غیرجنسی از راه جوانه زدن ، و تولید مثل جنسی از راه ترکیب تخمک و اسپرماتوزوئید صورت میگیرد.

•لارو این جانوران مژکدار و در آب شناور است.

 

رده بندی اسفنجها

اسفنجها را بر اساس ساختماناسکلت درونی به 4 رده تقسیم میکنند.

•رده اسفنجهای آهکی( کالکارا) با اسپیکولهایی از جنس کربنات کلسیم مانند لوکوسولینا.

•رده اسفنجهای شیشه ای یا سیلیسی( هیالوسپونژیا) با اسپیکولهای 6 محوری سیلیسی.

•رده اسفنجهای معمولی (دمواسپونژیا) متشکل از تارهای اسپونژین یا اسپیکولهای سیلیسی و یا هر دو.

رده اسکلرواسپونژیا بااسکلت داخلی آن مشابه با اسفنجهای معمولی.

 

 

لوکوسولینا یک اسفنج ساده

لوکوسولینا یکی از سادهترین اسفنجهاست که به صخرههای مناطق کم عمق ساحل دریا چسبیده است. لوکوسولینا از تعدادی تشکیلات لوله مانند که بطور عمودی بر روی لولههای افقی دیگر قرار گرفتهاند، تشکیل شده است. هر لوله عمودی ، درون حفره اسپونگوسل قرار دارد و از بالا از راه دهانچه با محیط بیرون در ارتباط است. جنس اسپیکولها در لوکوسولینها ، کربنات کلسیم است. شکل بیرونی روزنهها با یکدیگر تفاوت دارد. برخی از آنها به صورت میله ساده و یا یک محوری هستند و پارهای دیگر سه یا چهار محور دارند.

به اسپیکولهای بزرگتر که ساختار اصلیاسکلت جانور را تشکیل میدهند مگااسکلرو اسپیکولهای کوچکتر را میکرواسکلر میگویند. دیواره بدن جانور ، مجهز به سوراخهای ریز و متعددی به نام روزنک است که سطح بیرون بدن را به حفره درونی اسپونگوسل مربوط میسازد. مزانشیم از ماده کلوئیدی با غلظت ناچیز تشکیل یافته است. کوانوسیتها که یاختههای لاله مانندی هستند، از سمت پایه ، بر روی مزانشیم قرار گرفتهاند و تاژک آنها متوجه اسپنگوسل است.

تاژکها با حرکت خود جریانی از آب را بوجود میآورند و آب را از روزنکها به حفره درونی انتقال میدهند و در نهایت ، آب از دهانچه خارج میشود. تخمین زده شده که اسفنجی با حجمی حدود 8 سانتیمتر مکعب ، قادر است در روز بین 23 تا 28 لیتر آب را از خود عبور دهد. با گردش آب ، جانور، ازاکسیژنو مواد غذایی موجود در آن به منظور تنفس ، تغذیه و انتقال مواد زاید بهره میگیرد. لوکوسولینها از پلانکتونها و ذرات آلی کوچک در آب ، تغذیه میکند. این جانور ، عصب و یاختههای حسی ندارد، از اینرو هر یاخته ، مستقلا نسبت به محرکهای محیطی از خود واکنش نشان میدهد.

در دریاها (آبهای شور) و یا آبهای شیرین زندگی میکنند.در جزایر خلیج فارس وجود دارد.در دریای مدیترانه،خلیج مکزیک و هند انتشار دارد.

به علت داشتن اسکلت و بوی نا مطبوع دشمن طبیعی ندارد.در حفره های آن بعضی ازکرمها،سخت پوستان ونرمتنان زندگی میکنند.نوعی خرچنگ هم به صورت همزیست با اسفنج زندگی میکند.

 

 

عکسهایی از اسفنج

 

[Image, BIODIDAC, Pori030p.gif Porifera Tropical barrel sponge and encrusting sponges, Saba. Description en anglais seulement. Désolé !<br>Tropical barrel sponge and encrusting sponges, Saba.]
 
[Image, BIODIDAC, Pori033p.gif Porifera Balloonfish hiding among sponges, St. Kitts Description en anglais seulement. Désolé !<br>Balloonfish hiding among sponges, St. Kitts]
 



برچسب‌ها: 11
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم اردیبهشت 1391ساعت 3 PM  توسط   |